İskitler Türk müydü? Tarihsel ve Kültürel Bağlantı İddiaları

bitigsel

Paylaş

Paylaş

Beğenme

Yorum Yaz

Favorilere Ekle

• 

  Mutlu

• 

  Eğlenmiş

• 

  Şaşırmış

• 

  Kızgın

• 

  Üzgün

Tarihçiler ve akademisyenler arasında İskitlerin Türk olup olmadığı konusunda uzun yıllardır bir tartışma vardır. Bu argüman, tartışmanın özünü oluşturmuştur. Doğu kaynaklarında Sakalar olarak da bilinen İskitler, yönetimleri aracılığıyla Avrasya bozkırlarında önemli bir etki bırakmışlardır. Antik çağlarda var olan en gizemli ve savaşçı kültürlerden biri olarak kabul edilirler. Türk tarihi çalışmaları açısından önemli bir öneme sahip olan şey, özellikle İskit-Türk bağları iddiaları açısından, bu devasa konfederasyonun etnik kimliğidir. Ayrıca, bu ilişki, devlet geleneklerinin ve kültürel normların binlerce yıllık sürekliliğine ışık tutmanın yanı sıra, Türklerin bozkır medeniyetindeki köklerinin daha önce düşünülenden çok daha derinlere uzandığını da göstermektedir. İskitlerin kimliği, Türklerle muhtemel bağları ve bu konuyla ilgili kanıtlar, bu makalede ayrıntılı olarak incelenecektir.

İskitlerin Kökeni ve Tarih Sahnesindeki Yeri

MÖ 8. yüzyıldan MS 2. yüzyıla kadar, Karadeniz’in kuzeyinden Altay Dağları’na kadar uzanan geniş bir alanda bir grup insan yaşıyordu. Bu halk İskitler olarak bilinir. Yunan kaynakları bu gruba “İskitler“, Pers kaynakları ise “Sakalar” adını verir. Onları diğerlerinden ayıran en önemli şey, göçebe yaşam tarzları ve bununla birlikte gelen inanılmaz savaşçı yetenekleriydi. İskitler, savaş makinesi olarak at kullandıkları, hareket kabiliyetleri, vur-kaç taktikleri ve efsanevi okçuluk yetenekleriyle tanındıkları için dönemlerinin en korkulan ordularından biriydi. Tarih sahnesine çıktıkları andan itibaren Medler ve Persler gibi güçlü imparatorluklara karşı savaştılar ve bu imparatorluklarla kültürel etkileşimlerde de bulundular. Günümüzde birçok tarihçi, İskitlerin tek bir millet olmadığı, farklı yerlerden gelen ve aynı şekilde yaşayıp kendilerini yöneten bir kabileler grubu olduğu konusunda hemfikirdir. Bu esnek yapı sayesinde, geniş alanlara hızla yayılmışlardır. Bu nedenle İskitlerin nereden geldiği konusunda birçok tartışma vardır. Bazıları onların İranlı olduğunu düşünürken, bazıları da Ural-Altay dil ailesine mensup olduklarını düşünmektedir.

İskit-Türk Bağlantısı: Kültürel ve Arkeolojik Kanıtlar

İskitler Türktür iddiasını öne sürenler için en ikna edici argümanlar, yaşam tarzları ve maddi kültürleri açısından sahip oldukları birçok ortak noktadır. Her iki grubun da en belirgin ortak noktası, ekonominin hayvancılığa, sosyal yapının ise hareket kabiliyetine dayandığı bir bozkır kültüründe yaşamalarıdır. At evcilleştirilmiş ve günlük yaşamın önemli bir parçası haline gelmiştir. At sırtında okçuluk sanatı, göçebe yaşam ve ölü liderler için büyük mezarlar olarak kurganların inşası, hem İskitlerin hem de erken dönem Türk toplumlarının ortak noktalarıdır. Özellikle Altay Dağları’ndaki Pazırık gibi kurganlarda bulunan arkeolojik keşifler, bu bağı daha da güçlü kılmaktadır. Donmuş toprak, dünyanın en eski düğümlü halısı, at koşum takımları ve hayvanların dinamik bir şekilde dövüştüğünü gösteren “hayvan stili” sanat eserleri de dahil olmak üzere bu eserleri iyi durumda tutmuştur. Bu sanat, daha sonraki Hun ve Göktürk sanatına çok benzemektedir.

Söz konusu sanat tarzı yalnızca bir zevk meselesi olmaktan ziyade gücü, doğa ile mücadeleyi ve kainata dair inançları yansıtmakta olan derin manalar da taşımaktadır. Mevzu bahis benzerlikler yalnızca komşu olmanın bir sonucu olarak değil, müşterek bir mazinin ve dünyaya bakış açısının işaretleri olarak görülmektedir. Bahsi geçen ispatlara dayanarak İskitlerin Türk olup olmadığı hususu salt bir dil tartışmasının ötesine geçmek suretiyle ortak bir kültürel miras meselesi haline gelmektedir.

Tarihsel İddialar ve Dilbilimsel Tartışmalar

İskitler – Türkler bağlantısı hakkındaki en hararetli tartışmaların yaşandığı alan dilbilimdir. Herodot gibi antik Yunan yazarları tarafından kaydedilen bazı sözcüklere ve özel adlara dayanarak, bazı Batılı tarihçiler İskit dilinin İran dil ailesine ait olduğunu ileri sürmektedir. Bu tezin muhalifleri ise, Yunanlıların binlerce kilometrekarelik bir alana yayılan bir konfederasyonun batı yarısıyla temasından elde edilen yetersiz bilgiye dayandığını savunmaktadır. Bu kadar geniş bir alanda tek bir dilin konuşulması olası değildir; daha ziyade farklı dil ailelerinden lehçeler bir arada var olmuş veya halkın ve yönetici sınıfın dilleri farklılaşmıştır. Sakaların ve daha sonraki Türk kabilelerinin sosyal uygulamaları, askeri örgütlenmeleri ve unvanları hakkında Çin kaynaklarından gelen verilerin bir araya gelmesi de tarihsel tartışmalarda önemlidir. Bu, tek bir etnik gruptan ziyade ortak bir bozkır kültürünü paylaşan çeşitli insan gruplarının var olduğunu gösterebilir. Türk kabileleri muhtemelen bu grupların en yaygın olanıydı. Sonuç olarak, İskit mirasının Türk kültürü üzerindeki etkisi ve bu iki kültür arasındaki yakın bağlar, eldeki veriler kesin bir değerlendirme için yeterli olmasa da inkâr edilemez. Sonuç olarak, İskitlerin olası Türk kimliğinin incelenmesi, ilgi çekici ve gelişen bir tarihsel araştırma alanı olmaya devam etmektedir.