Osmanlı’nın Avrupa’daki Son Büyük Hamlesi: Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ve II. Viyana Kuşatması

bitigsel

Paylaş

Paylaş

Beğenme

Yorum Yaz

Favorilere Ekle

• 

  Mutlu

• 

  Eğlenmiş

• 

  Şaşırmış

• 

  Kızgın

• 

  Üzgün

Tarihin dönüm noktaları, genellikle büyük cesaret ve aynı oranda büyük risk içeren olaylarla şekillenir. II. Viyana Kuşatması, hem Osmanlı İmparatorluğu hem de Avrupa tarihi için tam olarak böyle bir andır. 17. yüzyılın sonlarında, Viyana kapılarına dayanan devasa Osmanlı ordusunun başında, hırslı ve yetenekli bir devlet adamı olan Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa bulunuyordu. Savaşın her iki tarafı için de sonuçları kalıcı izler bırakacak olan bu sefer, Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa üzerindeki gücünü zirveye taşıma potansiyeli taşımakta olan son büyük hamlesi olarak görülmekteydi. Zira Viyana’nın fethi yalnızca bir stratejik zafer değil, İslam dünyasının Hristiyan Avrupa üzerindeki psikolojik üstünlüğünü perçinleyecek olan sembolik bir başarı olacaktı. Bu sebep ile Viyana Kuşatması, yalnız bir şehrin kaderinden ziyade bir imparatorluğun geleceğini ve Avrupa’daki güç dengelerini dahi kökten belirleyecekti. 

Kuşatmanın Eşiğindeki Avrupa ve Osmanlı’nın Stratejisi

On yedinci asrın sonlarında Avrupa, dini ve siyasi gerilimler ile çalkalanmaktaydı. Kutsal Roma İmparatorluğu iç sorunlar ve XIV. Louis’in sonu gelmeyen tehditleri ile yıpranmış, askeri gücü ise bölünmüş durumdaydı. Söz konusu zayıflık Osmanlı İmparatorluğu adına tarihi bir fırsat sunmaktaydı. Bilhassa Habsburgların kontrolü altındaki Macaristan’da, protestan Macarların başlattığı isyan, Osmanlı müdahalesi için uygun bir zemin hazırlamıştı. İsyan lideri Tökeli İmre’nin Osmanlı İmparatorluğu’ndan yardım istemesi, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın uzun süredir planlamakta olduğu Avrupa seferi için aradığı meşru gerekçeyi oluşturmuştu. Kara Mustafa Paşa, bu seferle Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki gibi büyük bir zafer kazanarak hem kendi itibarını ölümsüzleştirmeyi hem de Viyana‘yı alarak Osmanlı’nın Orta Avrupa’daki hakimiyetini kesinleştirmeyi hedefliyordu. Bu hedef doğrultusunda Edirne’de toplanan ordu, Balkanlar’dan ve Anadolu’dan gelen on binlerce asker, topçu ve lojistik birimle muazzam bir güce ulaştı.

Viyana Surlarında Geçen İki Ay: II. Viyana Kuşatması’nın Başlangıcı

1683 yılının Temmuz ayında Osmanlı ordusu, Viyana surları önüne ulaştığında şehirde büyük bir panik hakimdi. İmparator I. Leopold ve saray erkânı şehri çoktan terk etmiş, savunmayı Kont Ernst Rüdiger von Starhemberg komutasındaki yaklaşık 15.000 asker ve şehirli milisten oluşan küçük bir garnizona bırakmıştı. Yaklaşık iki ay süren II. Viyana Kuşatması boyunca Osmanlı topçusu surları aralıksız dövdü ve lağımcılar, surların altına kazdıkları tünellerle şehre sızmaya çalıştı. Bu yeraltı savaşı, Viyana Kuşatması’nın en çetin mücadelelerinden biriydi. Şehir savunması, her şeye rağmen kahramanca dirense de zamanla cephane tükenme noktasına geldi, yiyecek kıtlığı ve hastalıklar halkı kırıp geçirmeye başladı. Ancak Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, şehrin zenginliklerine zarar vermemek ve şehri savaşsız bir teslimle almak umuduyla nihai genel taarruz emrini sürekli erteledi. Bu stratejik tereddüt, kuşatmanın kaderini belirleyen en önemli faktörlerden biri olacaktı. Avrupa başkentleri, bu değerli zamanı birleşik bir yardım ordusu toplamak için sonuna kadar kullandı.

Kahlenberg Tepesi’nde Tarihin Akışını Değiştiren Savaş

Viyana’nın düşmek üzere olduğu haberi, Avrupa’da şok etkisi yarattı ve Hristiyan dünyasında bir Haçlı ruhunu yeniden canlandırdı. Papa XI. Innocentius’un çağrılarıyla Polonya Kralı III. Jan Sobieski liderliğinde bir Hristiyan ordusu organize edildi. Bu ordu, Kutsal Roma İmparatorluğu, Bavyera, Saksonya ve diğer Alman prenslerinin birliklerinden oluşuyordu ve tarihe Kutsal İttifak adıyla geçecekti. 12 Eylül 1683 sabahı, bu büyük yardım ordusu, Viyana’nın kuzeyindeki Kahlenberg Tepesi’nde göründüğünde, kuşatmayla meşgul olan Osmanlı ordusu için tam bir sürpriz oldu. İki ateş arasında kalan Osmanlı kuvvetleri, hem şehirdeki savunmacıların saldırılarıyla hem de tepeden inen taze ve disiplinli Kutsal İttifak ordusuyla savaşmak zorunda kaldı. Gün boyu süren şiddetli çarpışmaların sonunda, Jan Sobieski’nin komuta ettiği meşhur “Kanatlı Hüsarlar”ın Osmanlı merkezine yaptığı ezici süvari saldırısı savaşın seyrini değiştirdi. Panik ve düzensizlik içinde dağılan Osmanlı ordusu büyük bir yenilgiye uğradı ve II. Viyana Kuşatması kanlı bir başarısızlıkla sonuçlandı.

Bozgunun Ağır Bedeli ve Sonuçları

Osmanlı İmparatorluğu için İkinci Viyana Kuşatması’nın başarısızlığı feci bir dönüm noktası oldu. Bu olay, imparatorluğun Avrupa’daki askeri ve psikolojik hakimiyetinin gerilemesinde dönüm noktası olarak kabul edilir. Yenilginin büyüklüğü, savaş alanında bırakılan binlerce çadır, yüzlerce top ve muazzam miktarda ganimetten anlaşılıyordu. Kuşatmanın ardından Osmanlı İmparatorluğu, 16 yıl süren Kutsal İttifak Savaşları sırasında birçok cephede (Macaristan, Lehistan, Venedik ve Rusya) savaşmak zorunda kaldı ve bu da özellikle Macaristan’da büyük miktarda toprak kaybına yol açtı. Sultan IV. Mehmed, bu yenilgiden büyük ölçüde sorumlu tutulan hırslı Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın Belgrad’da idam edilmesini emretti. İkinci Viyana Kuşatması, Avrupa’daki güç dengesini kalıcı olarak Avrupalı ​​güçler lehine değiştiren ve Osmanlı’nın durgunluk dönemini bir gerileme dönemine çeviren tarihi bir olaydı. Avrupa’daki Osmanlı ilerleyişi bu tarihte sona erdi ve uzun bir geri çekilme başladı.